İncir Ağacı Ne Zaman Dikilir? Bakımı Nasıl Yapılır?

İncir Anadolu’nun bereketini, sabrını ve doğallığını temsil eden özel ağaçlardan biridir. Yazın dalından koparıp yediğiniz o tatlı meyvenin keyfi doğru zamanda yapılan bir dikim ve düzenli bakım sayesinde yıllarca devam eder. Peki incir ağacı ne zaman dikilmeli, hangi koşullarda daha sağlıklı büyür ve bol meyve verir?

İncir Ağacı Nedir? Genel Özellikleri Nelerdir?

İncir ağacı bilimsel adıyla Ficus carica özellikle Akdeniz iklimine özgü, uzun ömürlü ve meyvesiyle oldukça değerli bir ağaç türüdür. Anadolu topraklarında yüzyıllardır yetiştirilen incir hem lezzeti hem de besleyici değeri sayesinde kültürümüzde önemli bir yere sahiptir.

İncir ağacının en dikkat çekici özelliklerinden biri geniş ve yayvan bir taç yapısına sahip olmasıdır. Hem gölge sağlayan bir ağaçtır hem de estetik açıdan bahçelere doğal bir güzellik katar. Kök sistemi oldukça güçlüdür ve derine iner, dolayısıyla kuraklığa karşı dayanıklıdır.

İncir Ağacı Ne Zaman Dikilir?

Genel olarak incir fidanı ağacın dinlenme döneminde olduğu zamanlarda dikilmelidir. Bu da çoğu bölgede sonbahar ve erken ilkbahar ayları demektir.

Sonbaharda Dikim (En İdeal Dönem)

İncir ağacı dikimi için en çok önerilen zaman sonbahar aylarıdır (Ekim – Kasım). Bu dönemde toprak hala sıcaklığını korur ve fidan kış gelmeden önce köklerini geliştirmeye başlar. O yüzden ilkbahara daha güçlü girer ve gelişimi daha hızlı olur. Özellikle don olaylarının çok sert yaşanmadığı bölgelerde sonbahar dikimi oldukça avantajlıdır.

İlkbaharda Dikim

Bulunduğunuz bölgede kışlar sert ve don riski yüksekse dikimi ilkbahar başına (Mart – Nisan) bırakmak daha güvenli olur. Bu şekilde yapılırsa fidan don tehlikesi geçtikten sonra büyümeye başlar ve zarar görme riski azalır.

Bölgeye Göre Dikim Zamanı

İncir ağacının dikim zamanı bulunduğunuz bölgeye göre küçük farklılıklar gösterebilir:

●       Ege ve Akdeniz Bölgeleri: Sonbahar dikimi en ideal seçenektir

●       Marmara ve Karadeniz: Sonbahar veya erken ilkbahar tercih edilebilir

●       İç Anadolu ve Doğu Anadolu: İlkbahar dikimi daha güvenlidir

İncir Ağacı Hangi İklimde Yetişir?

İncir ağacı sıcak ve güneşli iklimleri seven özellikle Akdeniz kuşağında en iyi verimi veren bir meyve ağacıdır. Doğal olarak dayanıklı bir yapıya sahip olsa da sağlıklı gelişim ve bol meyve için belirli iklim koşullarına ihtiyaç duyar.

Sıcak ve Ilıman İklimler İncir İçin İdealdir

İncir ağacı en iyi Akdeniz ikliminde yetişir. Yazların uzun sıcak ve kurak, kışların ise ılık geçtiği bölgeler incir için çok uygundur. Dolayısıyla Türkiye’de en kaliteli incirler genellikle Ege ve Akdeniz bölgelerinde yetişir.

Güneş İhtiyacı Oldukça Fazladır

İncir ağacı bol güneş ister. Gün içinde uzun süre güneş alan yerlerde daha hızlı büyür ve meyveleri daha tatlı olur. Gölgede kalan ya da yeterince güneş almayan incir ağaçlarında verim düşer ve meyve kalitesi azalır.

Soğuğa Dayanıklılık ve Don Riski

İncir ağacı genel olarak dayanıklı olsa da şiddetli donlara karşı hassastır. Özellikle genç fidanlar, -5°C’nin altındaki sıcaklıklarda zarar görebilir. Bu nedenle sert kışların yaşandığı bölgelerde korunaklı alanlar tercih edilmeli ya da ilkbahar dikimi yapılmalıdır.

Kuraklığa Dayanıklıdır Ama

İncir ağacının kök sistemi güçlü olduğu için kuraklığa dayanıklıdır. Ama bu tabii ki hiç suya ihtiyaç duymadığı anlamına gelmez. Özellikle meyve döneminde düzenli sulama yapılırsa hem verim hem de meyve kalitesi ciddi şekilde artar.

Türkiye’de İncir Yetiştiriciliği

Türkiye’de incir yetiştiriciliği için en uygun bölgeler:

●       Ege Bölgesi (özellikle Aydın)

●       Akdeniz Bölgesi

●       Marmara’nın bazı ılıman kesimleri

İç Anadolu ve Doğu Anadolu gibi daha sert iklimlerde ise incir yetiştirilebilir ama don riski ve düşük sıcaklıklar nedeniyle verim daha sınırlı olabilir.

İncir Ağacı Hangi Toprağı Sever?

İncir ağacı toprak konusunda çok seçici olmayan ama doğru toprakta yetiştirildiğinde verimini katlayan bir ağaçtır. Yani her yerde yetişir denir ama işin sırrı doğru toprağa diktiğinizde ortaya çıkar.

Gevşek ve Drenajı İyi Toprakları Sever

İncir ağacı için en ideal toprak su tutmayan ve iyi drenaja sahip topraklardır. Çünkü kökleri güçlüdür ve derine iner ama suyun toprakta birikmesi kök çürümesine neden olabilir. Bu yüzden özellikle ağır ve suyu içinde hapseden topraklardan kaçınmak gerekir.

pH Değeri Nasıl Olmalı?

İncir ağacı hafif alkali ya da nötr toprakları sever. Yani pH değeri genellikle 6.0 – 7.8 aralığında olan topraklar idealdir. Çok asidik topraklarda gelişimi zayıflayabilir.

Toprak Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

●       Su biriken alanlardan uzak durun

●       Çok sert ve sıkışmış toprakları havalandırın

●       Dikim öncesi toprağı mutlaka hazırlayın

İncir Ağacı Nasıl Dikilir?

İncir ağacı dikimi aslında düşündüğünüz kadar zor değildir. Doğru birkaç adımı uyguladığınızda fidanınız kolayca tutar ve kısa sürede gelişmeye başlar. Burada önemli olan dikim sırasında acele etmemek ve fidanın köklerini rahatça yayabileceği bir ortam hazırlamaktır.

Doğru Fidan Seçimi ile Başlayın

Öncelikle sağlıklı bir incir fidanı seçmeniz gerekir. Kökleri canlı, gövdesi güçlü ve hastalık belirtisi olmayan fidanlar tercih edilmelidir. Mümkünse bulunduğunuz bölgeye uyumlu bir incir çeşidi seçmeniz ileride daha verimli sonuç almanızı sağlar.

Dikim Yeri Belirleme

İncir ağacı bol güneş ister. Bu yüzden gün içinde uzun süre güneş alan rüzgardan çok etkilenmeyen bir alan seçmelisiniz. Ayrıca kökleri zamanla genişleyeceği için ev temeline, duvarlara ve su borularına çok yakın dikim yapmamaya dikkat etmelisiniz.

Dikim Çukuru Nasıl Hazırlanır?

Fidan için açacağınız çukur köklerin rahatça yerleşeceği kadar geniş ve derin olmalıdır. Genellikle 50–70 cm derinlik - 50–70 cm genişlik yeterlidir. Çukurun altına biraz yanmış çiftlik gübresi veya organik madde ekleyebilirsiniz. 

Fidanın Dikilmesi

Fidanı çukura yerleştirirken kökleri sıkıştırmamaya özen gösterin. Kökler doğal şekilde yayılmalı. Sonrasında üzerini toprakla kapatın ve hafifçe bastırarak sabitleyin. Dikim tamamlandıktan sonra mutlaka bolca su verin. İlk sulama toprağın köklerle temasını artırır ve fidanın daha hızlı adapte olmasını sağlar.

İncir Ağacı Bakımı Nasıl Yapılır?

İncir ağacının bakımında en önemli konulardan biri sulamadır. Her ne kadar kuraklığa dayanıklı bir tür olsa da özellikle ilk yıllarda ve meyve oluşumu döneminde suya ihtiyaç duyar. Toprağın tamamen kurumasına izin vermeden, dengeli bir sulama yapmak gerekir.

Beslenme açısından incir ağacı çok talepkar değildir fakat toprağın verimli olması meyve kalitesini doğrudan etkiler. Bu nedenle yılda bir veya iki kez özellikle ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde organik gübre ya da yanmış çiftlik gübresi verilmesi oldukça faydalıdır.  Kurumuş, hastalıklı ya da verimsiz dalların temizlenmesi gerekir. Bu işlem genellikle kış sonu ya da erken ilkbaharda yapılır. Doğru budama ağacın hava almasını sağlar ve yeni sürgünlerin daha güçlü çıkmasına yardımcı olur.

İncir Ağacı Ne Zaman Meyve Verir?

İncir ağacı doğru koşullar sağlandığında diğer birçok meyve ağacına göre daha erken meyve vermeye başlayan türlerden biridir. Fakat süre fidanın türüne, dikim şekline ve bakım koşullarına göre değişebilir.

Genellikle incir ağacı dikildikten sonra 2 ila 4 yıl içinde meyve vermeye başlar. Aşılı bir fidan tercih ettiyseniz bu süre daha da kısalabilir ve bazı durumlarda ilk meyveleri 1–2 yıl içinde görmek mümkün olabilir. Tohumdan yetiştirilen incirlerde ise bu süre daha uzun olur ve verim almak için birkaç yıl daha sabretmek gerekebilir. İlk ürünler çoğu bölgede Haziran - Temmuz gibi görülmeye başlar ana hasat dönemi ise Ağustos - Eylül aylarına kadar devam eder. İklim koşulları ve incir çeşidine bağlı olarak bu dönemler biraz erken ya da geç olabilir.

En Verimli İncir Çeşitleri Nelerdir?

Türkiye’de hem ticari üretimde hem de bireysel yetiştiricilikte öne çıkan verimi yüksek incir çeşitleri bulunmaktadır.

Bursa Siyahı (Black Bursa)

Bursa Siyahı Türkiye’nin en değerli incir çeşitlerinden biridir. Büyük koyu mor renkte ve oldukça aromatik meyveler verir. Hem iç piyasada hem de ihracatta yoğun talep görür. Doğru bakım sağlandığında oldukça yüksek verim alınabilir ve ticari yetiştiricilik için en çok tercih edilen türlerden biridir.

Sarılop İnciri

Aydın inciri olarak da bilinen Sarılop özellikle kurutmalık incir üretiminde öne çıkar. Açık sarı renkli, ince kabuklu ve çok tatlıdır. Türkiye’de en yaygın yetiştirilen çeşitlerden biri olup verimi oldukça yüksektir. Büyük bahçeler için ideal bir tercihtir.

Beyaz İncir

Beyaz incir türleri genellikle erkenci ve bol ürün veren çeşitlerdir. Tatlı ve yumuşak yapıları sayesinde taze tüketimde sık tercih edilir. Bahçesinde hızlı verim almak isteyenler için iyi bir alternatiftir.

Mor İncir

Mor incir çeşitleri hem lezzet hem de verim açısından dengeli bir performans sunar. Genellikle sofralık olarak tüketilir ve uygun koşullarda düzenli meyve verir. Dayanıklı yapıları sayesinde farklı bölgelerde yetiştirilebilir.

Bardacık İnciri

Bardacık inciri küçük ama oldukça lezzetli meyveleriyle bilinir. Özellikle erkenci bir çeşit olması sayesinde sezonun başında ürün verir. Çok yoğun verim sağlamasa da düzenli meyve vermesiyle tercih edilir. Kurutmalık üretim yapacaksanız Sarılop, taze tüketim ve ihracat hedefliyorsanız Bursa Siyahı daha doğru bir seçim olur.

İncir Ağacı Kaç Yıl Yaşar ve Ne Kadar Verim Alınır?

İncir ağacı doğru koşullarda yetiştirildiğinde oldukça uzun ömürlü bir meyve ağacıdır. Genellikle 40 ila 70 yıl arasında yaşayabilir ama uygun bakım ve iklim şartlarında bu süre 100 yıla kadar uzayabilir. Özellikle geleneksel yöntemlerle yetiştirilen bazı incir ağaçlarının onlarca yıl boyunca verim verdiği bilinir.

İlk yıllarda, yani dikimden sonraki 2 - 4 yıl içinde meyve vermeye başlasa da bu dönemde alınan ürün miktarı sınırlıdır. Ağaç olgunlaştıkça verimi artar ve genellikle 5 -10 yaş aralığında en verimli dönemine girer. Bu dönemden sonra uzun yıllar boyunca düzenli şekilde meyve vermeye devam eder. Verim miktarı ise birçok faktöre bağlıdır. Ağacın bulunduğu iklim, aldığı güneş miktarı, toprak kalitesi ve bakım düzeni bu noktada belirleyici olur. Sağlıklı ve iyi bakılmış bir incir ağacından yılda ortalama 20 ila 50 kilogram arasında meyve almak mümkündür. Ticari üretimde ve ideal koşullarda bu miktar daha da yukarı çıkabilir.